Media
media
In de media en op websites verschijnen regelmatig artikelen waarin gepleit wordt voor een versterkte positie van de buurtalen Duits en Frans. Hieronder vindt u een actueel overzicht. Ook vindt u nieuws dat zijdelings hiermee te maken heeft, zoals het algemene lerarentekort en reacties van lerarenopleidingen.
Paul op Heij, Reformvernieuwing vreemdetalenonderwijs ontspoorde eerst (Montessori Magazine, 2026)
Het vreemdetalenonderwijs in Nederland is de afgelopen decennia sterk veranderd. Volgens Johan Graus, hoofdredacteur van Levende Talen Magazine, ligt de nadruk al jaren vooral op communiceren. Met de nieuwe kerndoelen lijkt daar verandering in te komen: ook taalbewustzijn, literatuur en cultuur krijgen weer een plek.
Graus is positief over de nieuwe koers. Hij hoopt dat leerlingen niet alleen leren communiceren in een vreemde taal, maar ook kennismaken met de cultuur, geschiedenis en literatuur die daarbij horen.
Lees hier het hele artikel.
Erik Kuit, Sterk Europa vereist investeringen in Duitse taal en cultuur (Levende Talen Magazine, 2026 | 4)
Het opiniestuk benadrukt dat investeringen in Duitse taal en cultuur essentieel zijn voor een sterk en verbonden Europa. Auteur Erik Kuit stelt dat kennis van het Duits belangrijk is voor handel, samenwerking en wederzijds begrip, omdat Duitsland de belangrijkste handelspartner van Nederland is. Toch verdwijnen taalstudies en opleidingen Duits door bezuinigingen en docententekorten. Ook staat de taalvaardigheid van leerlingen onder druk. Volgens Kuit is taalonderwijs geen luxe, maar een noodzakelijke basis voor communicatie, integratie en culturele samenwerking. Daarom pleit hij voor betere financiering van taalopleidingen, behoud van Duits als vak en een nationale aanpak om meer docenten Duits op te leiden.
Lees hier het hele artikel. Meer van Levende Talen lezen? Klik hier
Benne van de Woestijne, De toekomst van de vreemde talen: hoe verder met Duits en Frans? (hvana.nl, 26 november 2025)
In dit artikel schetst Benne van de Woestijne een zorgelijk, maar ook hoopvol beeld van het talenonderwijs. Hoewel Duits en Frans al jaren in een neerwaartse spiraal zitten, spat het enthousiasme ervan af bij tweedejaarsstudenten Duits: Alice Zwarthoed, Max van Strien, Rosa van der Tas en Julian Smith. Hun passie voor taal, de meerwaarde van meertaligheid en de mogelijkheden van activerende spelvormen in de klas maken duidelijk waarom deze vakken ertoe doen. Ze laten zien dat taal veel meer is dan grammatica alleen: taal verbindt cultuur, geschiedenis en begrip van de wereld om ons heen. Tegelijk benoemt het artikel de harde cijfers over dalende studentenaantallen en dreigende bezuinigingen. Maar er zijn mogelijkheden om de vakken Duits en Frans toekomstbestendig te maken…
Lees hier het opiniestuk.
Helma Oolbekkink-Marchand, Whitepaper Leraren Opleiden in het Oog van de Storm (Velon, 14 november 2025)
In dit whitepaper reflecteert Helma Oolbekkink-Marchand, ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van Velon, op de aanhoudende “storm” rond onderwijs en lerarenopleidingen. Maatschappelijke polycrises – zoals polarisatie, ongelijkheid, klimaatproblematiek en druk op democratische waarden – werken door in scholen. Tegelijk staat de onderwijskwaliteit onder druk, met name rond basisvaardigheden als taal, rekenen, burgerschap en digitale geletterdheid. Beleidsreacties richten zich sterk op evidence-informed onderwijs en professionalisering, maar het onderliggende doel verdient meer aandacht: gelijke kansen, democratisch samenleven en duurzaam leven.
Lerarenopleidingen verkeren in een storm. Kritiek op kwaliteit, theorie-praktijkkloof, standaardisering en flexibiliteit is niet nieuw en internationaal herkenbaar. De sector heeft hierop al lange tijd gereageerd, onder meer via Samen Opleiden & Professionaliseren, curriculumherzieningen, nieuwe opleidingsroutes, regionale samenwerkingen en initiatieven rond basisvaardigheden en het lerarentekort. Deze inspanningen zijn echter onvoldoende zichtbaar in het publieke debat.
Volgens de auteur is versterking van de collectieve agency van lerarenopleidingen en lerarenopleiders noodzakelijk. Velon speelt daarin een belangrijke rol via beroepsstandaarden, professionalisering, kennisontwikkeling, netwerkvorming en internationale samenwerking.
Download het volledige whitepaper hier
Twan Geerts, HAN University of Applied Sciences: Meningen voorbij: De onmiskenbare economische waarde van de Franse taal (Platform Frans, 23 oktober 2025)
Twan Geerts (HAN) heeft een rapport geschreven over het handelsbelang van de Franse taal. Een samenvatting is gepubliceerd op Platform Frans [lees verder]
Het volledige artikel download u hier
Geef, met Claude, de Franse taal weer de plek die ze verdient (NRC, 13 mei 2025)
Op negenjarige leeftijd vluchtte Claude Kiambe met zijn moeder, broers en zussen vanuit de Democratische Republiek Congo naar Nederland. Zijn vader was in de oorlog daar om het leven gekomen. Ondanks dat drama leerde zijn moeder hem het positieve van het leven te blijven zien, zegt hij. „C’est la vie”, zong ze naar de titel van het lied waarmee Claude, zijn artiestennaam, deze week Nederland vertegenwoordigt op het Eurovisie Songfestival. „C’est comme ci, c’est comme ça/ C’est en haut et en bas.” [lees verder]
NOS, Steeds minder Nederlanders spreken Duits (25 september 2025)
Het NOS-jeugdjournaal besteedde in september aandacht aan het feit dat steeds minder Nederlanders Duits spreken, zelfs in de grensregio. Leerlingen komen aan het woord. Zij hebben ideeën hoe het beter kan.
Guy Hoeks, Duitslandcorrespondent: Zo’n 130 miljoen mensen hebben Duits als moedertaal of tweede taal, maar het verliest terrein in Nederland (Tubantia.nl, 14 juli 2025)
Volgens correspondent Guy Hoeks neemt de vaardigheid van Nederlanders om zich goed verstaanbaar te maken in het Duits af. Zelfs bij ontmoetingen tussen ministers in Duitsland wordt vaak overgeschakeld op Engels. Dat roept de vraag op of er meer aandacht moet komen voor het leren van Duits. Engels is handig, maar met Duits kun je in veel situaties verder komen.
[lees verder]
Wilma de Rek, cultuurredacteur van de Volkskrant: Waarom nog dwepen met de Amerikaanse cultuur? Frankrijk heeft echt veel meer te bieden (30 april 2025)
Van series tot muziek tot taal tot kleding: alles uit Amerika is decennialang hartstochtelijk omarmd. Maar sinds de tweede termijn van Donald Trump is dat veranderd. Wordt het niet eens tijd om een ander rolmodelland te kiezen? Frankrijk, bijvoorbeeld! [lees verder]
Schrappen talenopleidingen door universiteiten (2024)
Het bestuur van Levende Talen is ernstig bezorgd over de voorgenomen opheffing van taal- en cultuurstudies bij verschillende universiteiten. Naar aanleiding daarvan zijn er brieven geschreven aan de minister van OCW, de Colleges van Bestuur van de universiteiten Utrecht en Leiden, de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van de Tweede Kamer en de voorzitter van het overleg van geesteswetenschappelijke faculteiten (DLG). [lees verder]
Doris Abitzsch, Eva Knopp en Marije Michel, ‘Juist nu hebben we ze nodig: jongeren die leraar Duits willen worden’ (NRC, 4 oktober 2023)
Leraren Duits zijn moeilijk te vinden. Niet gek als je ziet dat kiezen voor een talenstudie vooral wordt ontmoedigd. Het imago van de studies Duits en Frans moet anders, schrijven drie universitaire lerarenopleiders Duits: Als we jaarlijks van elke middelbare school minimaal één student Duits (en één voor Frans) binnenkrijgen, dan hebben we dat lerarentekort binnen vijf jaar opgevuld.” [lees verder, helaas achter NRC-betaalmuur]
Bea Ros, ‘Neerwaartse spiraal bedreigt talenvakken.’ (aob.nl, 26 september 2023)
De talenstudies trekken steeds minder studenten. Dat geldt niet alleen voor Frans en Duits, maar ook voor het kernvak Nederlands. Als niemand meer een taal studeert, droogt de aanwas van nieuwe leraren op. Het is echt crisis nu. Verschillende betrokkenen pleiten om actie vanuit de overheid en de schoolbesturen om het tij te keren. [lees verder]
CDA-Kamermotie over talenopleidingen met forse steun aangenomen (Neerlandistiek.nl, 1 juni 2023)
De Tweede Kamer heeft een motie aangenomen, waarin gesteld wordt dat een deel van de sectorgelden moet wordt uitgegeven aan de “tekorttalen” Nederlands, Frans en Duits. Ook vindt de Kamer dat er een grote landelijke campagne #KiesTalen moet komen. [lees verder]
Kees van Eunen, ‘Nederland spreekt z’n talen of niet meer?’ (Reformatorisch Dagblad, 31 mei 2023)
Kees van Eunen (lid van de Visiegroep Buurtalen) spreekt zijn bezorgdheid uit over de teloorgang van het talenonderwijs. Hij betoogt dat de overheid het maatschappelijk, cultureel en economisch belang van Duits en Frans moet erkennen en het onderwijs hierin stimuleren. [lees verder]
Erik Kuit, ‘Overheid, investeer in Frans en Duits’ (Het Parool, 16 mei 2023)
Naar aanleiding van de voorstellen van de Nationale Commissie Sectorplannen stelt Erik Kuit dat het centraliseren van de opleidingen Frans en Duits desastreuze gevolgen hebben voor het talenonderwijs. De overheid zou juist in deze vakken moeten investeren, in plaats van zich te laten leiden door doelmatigheidsdenken. [lees verder]
Het talenonderwijs holt achteruit: ‘Door de focus op examenresultaten, krijgen leerlingen hele oninteressante lessen’ (NPO Radio 1, 4 mei 2023)
Het taalonderwijs in Nederland holt achteruit. Het is steeds lastiger om docenten te vinden voor de vakken Frans, Duits en zelfs Nederlands. Ook het aantal taalstudenten op universiteiten wordt steeds kleiner. Het radioprogramma Villa VdB interviewde Maaike Koffeman (lid van de Visiegroep Buurtalen) over deze problematiek. [lees verder]
Stijn Heusschen en Maaike Koffeman, ‘Niemand wil meer leraar Duits of Frans worden en dat is een groot probleem’ (Trouw, 3 mei 2023)
Les krijgen in je buurtalen is lang niet meer vanzelfsprekend. Dat verzwakt onze reputatie van meertaligheid, waarschuwen Maaike Koffeman en Stijn Heusschen namens de Visiegroep Buurtalen. Ze pleiten voor een integraal actieplan voor de talen in voortgezet en hoger onderwijs. [lees verder]
Ken Lambeets, ‘Hoe moet het verder met de Nijmeegse opleidingen Duits en Frans?’ (Voxweb, 3 mei 2023)
In april 2023 was er plots ophef rondom de kleine talenstudies. De opleidingen Frans en Duits krijgen weliswaar extra geld van de overheid, maar moeten samen een landelijk programma vormgeven. Wat betekent dit precies, en hoe moet het nu verder? Voxweb sprak erover met hoogleraren Alicia Montoya en Paul Sars. [lees verder]
Marc van Oostendorp, ‘Lerarentekort: eerst maar eens investeren’ (Neerlandistiek.nl, 29 april 2023)
In reactie op het opiniestuk van Ewout van der Knaap in NRC, stelt Marc van Oostendorp dat het echte probleem ligt bij het lerarenvak: ‘voor je begint allerlei drastische aanpassingen te doen in het academische onderwijsprogramma om zo zogenaamd de studie aantrekkelijker te maken: suggereer niet dat de lerarentekorten de schuld zijn van de universitaire opleidingen, maar zorg eerst dat aan randvoorwaarden is voldaan om het vak aantrekkelijk te maken.’ [lees verder]
Ewout van der Knaap, ‘Alleen een nationale campagne kan de talenstudies redden’ (NRC, 26 april 2023)
Goed dat het kabinet nu investeert in de universiteiten. Op Frans, Duits en Nederlands is zoveel bezuinigd, dat extra aandacht noodzakelijk is, schrijft Ewout van der Knaap, hoogleraar Duits aan de Universiteit Utrecht. Het is tijd voor een grote landelijke campagne voor de talen. [lees verder]
Hoogleraren tasten nog in duister over landelijke samenwerking. ‘Studenten Frans en Duits moeten een echte thuisbasis houden’ (DUB, 25 april 2023)
De opleidingen Franse en Duitse Taal & Cultuur in Utrecht moeten landelijk gaan samenwerken met andere universiteiten. Daar is ook geld voor uitgetrokken. Maar wat gaat dit betekenen voor studenten? En hoe groot is het risico op een averechts effect? UU-hoogleraren maken zich zorgen. ‘We moeten wel zichtbaar blijven.’ [lees verder]
Luuck Droste, ‘Nederland verwaarloost onderwijs in Frans en Duits’ (NRC, 24 april 2023)
Nieuw elan is nodig om Frans en Duits in het onderwijs opnieuw te laten bloeien, volgens Luuck Droste (docent Duits en Frans in het voortgezet onderwijs). Als de overheid niet ingrijpt voorspelt hij een treurig einde van deze vakken. [lees verder]
Verklaring naar aanleiding van Sectorplannen wetenschappelijk onderwijs (Platform Frans, 17 april 2023)
Op 11 mei 2023 maakte de minister van OCW zijn besluit bekend ten aanzien van de Sectorplannen. Het is de bedoeling dat opleidingen in de tekortvakken Duits en Frans gaan toewerken naar gezamenlijke bachelorprogramma’s. De hoogleraren en teamleiders Frans benoemen in hun reactie de randvoorwaarden die nodig zijn om deze plannen te laten slagen. [lees verder]
Lotte Jensen, ‘De Nederlandse universiteiten hebben een Engelstalig universum gecreëerd, waarin geen plaats meer is voor de andere talen’ (De Volkskrant,13 april 2023)
Naar aanleiding van het staatsbezoek van president Macron doet hoogleraar Lotte Jensen een krachtig pleidooi voor de opleidingen Frans en Duits, waarvan het voortbestaan ter discussie staat naar aanleiding van de Sectorplannen voor het wetenschappelijk onderwijs. ‘Houd de grootse “kleine talen” in leven!’
Maaike Koffeman en Amber Smits over het teruglopend aantal taalstudenten (NPO Radio 1, 21 juli 2022)
Talenstudies kampen met een slecht imago en het aantal studenten blijft maar dalen. Dat is zorgelijk, want we missen kansen. Betogen Maaike Koffeman en Amber Smits van het Nationaal Platform voor de Talen bij het programma Spraakmakers op Radio 1.
Bob van Huet, ‘De toekomst is ook aan het Frans, niet alleen aan het Engels’ (Algemeen Dagblad, 10 juli 2022)
De Franse taal staat onder druk, het aantal eerstejaarsstudenten aan de universiteit daalt schrikbarend. Alicia Montoya, hoogleraar Franse taal en Letterkunde aan de Radboud Universiteit, luidt de noodklok.
Marjolijn Voogel, ‘We verwaarlozen de taal van onze buren, en schieten zo in eigen voet’ (Trouw, 22 april 2022)
In het Nederlands voortgezet onderwijs wordt nog steeds niet begrepen hoe belangrijk Europa is en de rol daarin van Frankrijk en Duitsland, constateert Marjolijn Voogel, romanist, socioloog en bestuurslid van de Alliance Française.
Bob van Huet, ‘Onderzoek Clingendael: Vaarwel Amerika, hallo Frankrijk en Duitsland’ (Algemeen Dagblad, 21 september 2020)
Bijna driekwart van de Nederlanders denkt dat ons land meer zou moeten samenwerken met Duitsland en Frankrijk nu de Britten de EU verlaten en president Donald Trump steeds vaker voor zichzelf kiest. Nederlanders verliezen vertrouwen in oude vrienden en omarmen buurlanden.
Lotte Jensen, ‘Door het oprukkende Engels onderschatten we het belang van talen als het Frans en Duits’ (De Volkskrant, 10 maart 2020)
Onlangs hield hoogleraar Lotte Jensen een lezing in Parijs over de Nederlandse identiteit. Ze deed dat op verzoek van de organisatie niet in het Engels, want ‘En France, on parle français!’. Deze ervaring inspireerde Jensen tot een warm pleidooi voor meertaligheid: ‘Tijdens de discussie vroeg een Fransman waarom het Engels zo dominant was op de Nederlandse universiteiten. Ik gaf een uiteenzetting over de eeuwenoude koopmansgeest van de Nederlanders, hun utilitaire omgang met taal en de economische drijfveren van instellingen om zo veel mogelijk buitenlandse studenten aan te trekken. Door het oprukkende Engels onderschatten we bovendien het belang van andere talen als het Frans en Duits. In de Franse vertaling klonk dit antwoord eloquent en gracieus.’
Marjolijn Voogel, ‘Verwaarloos de vakken Frans en Duits niet langer’ (NRC, 3 maart 2020)
Het talenonderwijs van een open land als Nederland mag zich niet beperken tot enkel Engels. Benut de aanstaande curriculumherziening voor herwaardering van het onderwijs in de buurtalen, door de examens te laten aansluiten op internationale diplomaís, waarvoor alle taalvaardigheden worden getoetst en die een prachtige toegang bieden tot sterkere verbindingen met onze buren en belangrijkste (handels)partners.
Marc van Oostendorp, ‘Het Waterloo van het Frans in Nederland: nog maar één hoogleraar Franse letterkunde’ (NRC, 28 februari 2020)
Nu de Leidse hoogleraar met emeritaat gaat, blijft in Nederland nog één hoogleraar Franse letterkunde over, Alicia Montoya in Nijmegen. Dat is beschamend. Geen enkele andere cultuur is zo belangrijk voor de onze als de Franse, al sinds de Middeleeuwen.
Wilfred Simons, ‘Universitair talenonderwijs in crisis: nog maar één hoogleraar Franse Letterkunde in Nederland’ (Leidsch Dagblad, 25 februari 2020)
Nederland heeft op dit moment één hoogleraar Franse Letterkunde. Na het emeritaat van Paul J. Smith aan de Universiteit Leiden houdt alleen Alicia Montoya aan de Radboud Universiteit Nijmegen de tricolore nog hoog. Het Frans deelt in de algemene malaise die het taalonderwijs in Nederland treft. Steeds minder eerstejaars studenten kiezen een schooltaal‚ – het Nationaal Platform voor de Talen noemt de belangstelling voor Frans, Duits, Nederlands en zelfs Engels ‘zorgwekkend laag’.
Janne Chaudron, ‘Op het MBO is Duits populair’ (Trouw, 22 oktober 2019)
Het Duits op het mbo is bezig aan een opmars, want de Duitse arbeidsmarkt biedt kansen, zo weten ze op het ROC van Twente. Het vormt een contrast met de rest van het onderwijs, waar de taal juist verliest aan populariteit.
Ellen van Gaalen, ‘Alarm om Frans en Duits op middelbare school’ (De Gelderlander, 15 oktober 2019)
Scholieren die jarenlang Frans of Duits hebben gehad, komen vaak van de middelbare school zonder de taal echt te beheersen. De lessen zijn te ouderwets, stellen deskundigen. Zij pleiten voor minder woordjes stampen en grammatica en meer echte communicatie.
Ellen van Gaalen, ‘Geen woordjes stampen, maar gewoon echt Frans praten’ (De Gelderlander, 15 oktober 2019)
Docenten Frans van middelbare school Groenewald in Stein dompelen hun leerlingen sinds vier jaar onder in de vreemde taal. Bijna de hele les spreken ze Frans, indien nodig gebruiken ze er handen en voeten bij. Met effect: de leerlingen vinden de lessen veel leuker, halen betere cijfers en durven de taal beter te spreken.
Caroline de Gruyter, ‘Verplicht Duits en Frans is goed voor Europa (NRC, 8 augustus 2019)
Duitsland is het grootste buurland van Nederland, en de grootste handelspartner. Het is belangrijk dat kinderen Duits leren. Veel bedrijven en organisaties werken met Duitsers. In Berlijn spreekt men misschien Engels, maar op het platteland minder. Hetzelfde geldt voor het Frans: met Engels kom je in Frankrijk of Franstalig België niet ver. Slecht voor de banden met een (bijna-)buurland, slecht voor de economie. Er is nog een belangrijke reden, die we best eens mogen noemen: zonder Frans en Duits in je talenpakket is het moeilijker om Europa te begrijpen.
Ellen van Gaalen, ‘Schoolvak Duits is in gevaar’ (Algemeen Dagblad, 7 augustus 2019)
Het onderwijs in de buurtalen Duits en Frans is in gevaar. Docenten zijn moeilijk te vinden en scholen kiezen vaker voor talen als Spaans, Chinees of Russisch. Voor het Duitsland Instituut Amsterdam (DIA) reden om de noodklok te luiden. Het instituut vreest ook dat de verplichting voor een tweede moderne vreemde taal vervalt nu het ministerie van Onderwijs werkt aan een vernieuwing van het curriculum. Vooral het Engels heeft in de huidige plannen een verplicht karakter. Taaldocenten, maar ook andere belangenorganisaties vinden dat Duits en Frans voor meer leerlingen verplicht moeten worden.
Ellen van Gaalen, ‘Examens toetsen de kennis van Duits helemaal niet’ (Algemeen Dagblad, 7 augustus 2019)
Docenten en taalinstituten vrezen dat de buurtalen verdwijnen. Drie jaar geleden adviseerde de voorzitter van het Platform Onderwijs 2032 om Duits en Frans als verplichte vakken te schrappen. De reden: ondanks al die jaren Duitse of Franse lessen spraken scholieren de talen nauwelijks. Eerlijk gezegd, geeft docent Martin Ringenaldus toe, zit daar een kern van waarheid in. ‘We zitten als leraren in een spagaat. De examens toetsen niet wat we de leerlingen aanleren’. Voor de helft van hun examencijfer worden de leerlingen getoetst op leesvaardigheid. Pleitbezorgers van het onderwijs in de buurtalen vinden dat de examens meer ruimte zouden moeten inruimen voor de andere vaardigheden. Jos Brink, lerarenopleider Frans aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN): ‘Je ziet honderden vacatures waarin het Frans als pre of voorwaarde wordt genoemd. Het gaat er niet om dat scholieren officiÎle brieven kunnen schrijven, want dat doet een vertaalbureau wel. Maar ze moeten wel telefoontjes van Franse firma’s kunnen beantwoorden. Dan kunnen ze de telefoon er niet op gooien omdat ze geen Frans spreken.’
Ewout van der Knaap, ‘Taal- en cultuuronderwijs kan veel slimmer en leuker’ (NRC, 8 april 2019)
Docenten kunnen helpen de talen uit de verdrukking te halen door literatuur te koppelen aan taalvaardigheid, denkt Ewout van der Knaap. ‘De talenvakken hebben zoveel meer te bieden dan rijtjes, structuren en oefeningen. Docenten kunnen het vak verdieping geven en minder voorspelbaar maken. Literatuur en film bieden een venster op de wereld, kunnen leerlingen enthousiast maken voor de taal en de culturen waarin de taal wordt gesproken. […] Door samenhangende en uitdagende lessen ontwikkelen leerlingen cultuur- en taalbewustzijn. Deze leerlingen zullen eerder voor talen kiezen.’
Priscilla van Agteren, ‘Spreken meerdere talen geeft studenten voorsprong op arbeidsmarkt’ (AD, 21 februari 2019)
Studenten in Nederland hebben een flinke talenknobbel, zo blijkt uit onderzoek van vacaturesite Magnet.me. Studenten spreken niet zelden drie of meer talen en hebben daarmee een groot voordeel als ze de arbeidsmarkt betreden. ‘Van de meer dan 7000 vacatures die wij op dit moment live hebben staan, wordt er bij een kwart gevraagd dat je twee talen spreekt. Niet als een pre, maar echt als vereiste.’ Zelf drie talen of meer spreken is dan geen overkill, maar alleen maar handig. ‘Bij de ene functie wordt gevraagd om iemand die Nederlands en Engels spreekt, bij de andere weer om Nederlands en Spaans. Hoe meer talen je spreekt, hoe groter je kansen.’
‘Duitse taal is niet populair, maar zou dat wel moeten zijn’ (EenVandaag, 9 oktober 2018)
Premier Mark Rutte mag zijn beste Duits weer oppoetsen. Morgen verwelkomt hij namelijk de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Met het Duits van de premier zit het wel goed, maar volgens onderzoekers gaat het niet goed met de populariteit van het schoolvak Duits. Uit onderzoek blijkt dat middelbare scholieren het vak vaak laten vallen. In 2016 deed er nog maar zoín dertig procent van de scholieren eindexamen in het vak Duits. Alarmerend, zeggen experts, want dit zou op den duur de economie schaden.
Ton Nijhuis, ‘Beheersing van vreemde talen dient mede als tegengif voor oprukkend nationalisme’ (De Volkskrant, 26 september 2018)
Terecht is in de afgelopen week aandacht gevraagd voor de moeilijke positie van Nederlands en de moderne vreemde talen, vooral het Duits en Frans. Op de Europese Dag van de Talen benadrukt Ton Nijhuis, directeur van het Duitsland Instituut Amsterdam (DIA), dat een integrale aanpak hoog nodig is. ‘Het ligt voor de hand de afspraak die we in Europa hebben gemaakt om te streven naar de beheersing van tenminste twee vreemde talen opnieuw met leven en inhoud te vullen. Dit mede als tegengif voor het oprukkende nationalisme.’
Lotte Jensen, ‘Verengelsing is niet gelijk aan internationalisering’ (NRC, 25 mei 2018)
Het hoger onderwijs wil verder internationaliseren, maar richt zich daarbij eenzijdig op het Engels. Lotte Jensen, hoogleraar Nederlandse literatuur- en cultuurgeschiedenis aan de Radboud Universiteit, pleit voor een visie die recht doet aan de voordelen van meertaligheid in bredere zin: ‘Internationalisering en het overgaan op het Engels als voertaal in het hoger onderwijs worden ten onrechte aan elkaar gelijkgesteld. Internationalisering is echter zoveel meer dan dat. Kennis van andere talen en culturen, zoals het Chinees, Spaans, Frans, Russisch, Duits en Arabisch zijn minstens zo belangrijk.’
Paul Scheffer, ‘De heilloze weg naar halftaligheid’ (NRC, 23 mei 2018)
Paul Scheffer, hoogleraar Europese Studies aan de Universiteit van Amsterdam, stelt dat de voortschrijdende verengelsing van het hoger onderwijs – gemotiveerd door economische motieven – dreigt te leiden tot culturele en democratische verarming van de samenleving. ‘De recente internationaliseringsagenda van universiteiten en hogescholen zwijgt in alle talen over onze buurlanden. Ik denk te begrijpen waarom: België, Frankrijk en Duitsland zijn terughoudend met de introductie van het Engels. Deze landen zien wel de betekenis van een taalgemeenschap voor de democratie en cultuur. Misschien moeten de adepten van internationalisering eens over de grens gaan kijken.’
Jessica van Spengen, ‘Bedrijven zitten te springen om Duitssprekend personeel’ (EenVandaag, 23 april 2018)
De Duitse taalkennis van Nederlanders is afgenomen. Veel onderhandelingen die vroeger in het Duits gevoerd werden, doen bedrijven nu in het Engels. De Duits-Nederlandse handelskamer maakt zich daar zorgen over en wil leerlingen stimuleren om meer voor Duits te kiezen. Nederland exporteert voor 100 miljard aan Duitsland. Toch zou dat meer kunnen zijn, zegt Günter Gülker van de handelskamer: ‘We hebben in een enquête ondernemers gevraagd hoeveel ze meer zouden kunnen verdienen als er meer mensen Duits zouden spreken. Dat zou 10 tot 15% zijn. Dus op z’n minst 10 miljard extra.’
Peter Winterman, ‘We moeten grensregio’s de helpende hand bieden’ (Algemeen Dagblad, 22 april 2018)
Zes miljoen Nederlanders in de grensregio’s voelen zich niet altijd serieus genomen door Den Haag. Staatssecretaris Raymond Knops komt met praktische oplossingen om daar iets aan te doen. Hij vindt het een gemiste kans dat jongeren steeds minder Duits en Frans spreken: ‘Taal is een smeermiddel om te kunnen werken. Nederland is een klein land, we zijn een handelsnatie. Van oudsher zeggen we dat Nederlanders hun talen goed spreken, maar andere landen halen ons links en rechts in. Dat baart mij zorgen. Ik ben geen voorstander van verplichte taalles. Ik geloof heel sterk in het stimuleren ervan. Dat moet nu gebeuren.’
Berthold van Maris, ‘We willen te perfect Frans spreken’ (NRC, 9 april 2018)
Interview met socioloog Marjolijn Voogel naar aanleiding van de verschijning van haar proefschrift over de geschiedenis van het Frans als vreemde taal in Nederland. Ze stelt dat veel mensen ten onrechte denken dat ze niet in het Frans kunnen communiceren: ‘Mensen vergelijken zich altijd met anderen. Als ik op het schoolplein met expats praat, heb ik daar geen moeite mee omdat ik denk dat ik net iets beter Engels klets dan de gemiddelde Nederlander. Maar voor het Frans lijkt de lat veel hoger te liggen: mensen zijn dan geneigd om zichzelf met een Fransman te vergelijken en te denken: ik zal nooit zo goed Frans spreken als een Fransman.’
Bruno Bernard, ‘Leer Frans als je meer wilt verdienen’ (Dagblad van het Noorden, 13 maart 2018)
Professor Bruno Bernard is schrijver van Zaken Doen-Parlons affaires en is export consultant van de Europese Unie. In dit opiniestuk beargumenteert hij op basis van recente economische feiten en cijfers dat kennis van het Frans grote zakelijke voordelen biedt: ‘Dus een tip voor studenten: leer Frans en verhoog je kansen op een goed salaris!’
Gea Meulema, ‘Leerlingen willen een taal kunnen gebruiken’ (Dagblad van het Noorden, 8 maart 2018)
Steeds minder leerlingen kiezen Frans als examenvak. Met de methode AIM probeert het Gomarus College het tij te keren. Docent Wim Gombert vertelt in dit artikel over de positieve effecten van deze aanpak. Daarnaast komt Marjon Tammenga (vakdidacticus aan de Rijksuniversiteit Groningen) aan het woord over de positie van Frans en Duits in het onderwijs. Zij benadrukt het culturele belang van buurtaalonderwijs: ‘Jongeren moeten hun buren leren begrijpen. Ze moeten zichzelf een spiegel voorhouden en begrip voor anderen hebben. Je moet elkaar verstaan op alle niveaus.’
Roelof Bouwman en Henk Steenhuis, ‘Het recept voor een betere toekomst ligt in het verleden: we moeten terug naar de hbs’ (De Volkskrant, 23 februari 2018)
De auteurs van het boek ‘Wij van de hbs – Terug naar de beste school van Nederland’ stellen dat het een vergissing is geweest de hbs met zijn brede vakkenpakket, in te ruilen voor opleidingen met een smallere basis. ‘Wij denken dat het recept voor een betere toekomst in het verleden ligt. En dat recept luidt: de brede basis moet terug. Het vwo dient weer een opleiding te worden waar je eindexamen doet in twaalf of in zestien vakken, net als vroeger.’
Rineke van Daalen, ‘Zijn die talen wel zo vreemd?’ (rinekevandaalen.nl, 15 februari 2018)
Socioloog Rineke van Daalen vraagt aandacht voor de situatie in het beroepsonderwijs, waar internationalisering een steeds grotere rol speelt. ‘Internationale stages worden niet genoemd, maar toegesneden op het beroepsonderwijs zouden ook die gebruikt kunnen worden om studenten te verleiden tot het leren van andere talen. Zeker wanneer vakmanschap in het buitenland iets anders heeft te bieden dan in Nederland, en nog prestigieuzer is bovendien. Op het vmbo zou daar dan wel op vooruit gelopen moeten worden.
Gerrit-Jan Kleinjan, ‘Te weinig les in Frans en Duits schaadt de economie’ (Trouw, 12 februari 2018)
Een krimpend groepje leerlingen doet nog eindexamen in Frans of Duits. Experts slaan alarm want het belemmert samenwerking in met name de grensstreek. Karel Groen, directeur van het Duits-Nederlandse handelsnetwerk Eems Dollard Regio (EDR) en een van de ondertekenaars van het manifest Buurtalen, zegt hierover: ‘Bedrijven, ook in de grensregio, beginnen niet aan samenwerking, omdat mensen de taal niet machtig zijn. Je ziet een eenzijdige focus op metropolen zoals Berlijn, waar wel Engels wordt gesproken.
Saskia Messchendorp-Diderich, ‘Leve het school-Frans uit de jaren zestig’ (De Volkskrant, 7 februari 2018)
Ingezonden brief in reactie op de column van Aleid Truijens (De Volkskrant, 3 februari 2018). ‘Talenkennis is niet alleen van praktisch nut, maar geeft ook zo veel plezier. Niet alleen het simpele begrijpen van teksten langs de weg, maar ook het contact met inwoners, de lol van het kunnen lezen van een Franse krant, de voldoening na het, zonder ANWB, zelf oplossen van een lastig autoprobleem. Dat alles is mogelijk met je school-Frans. [….] Scholen, gun dit weer aan je leerlingen!
Raphaël de Rue, ‘Das war einmal!’ (NRC, 6 februari 2018)
Ingezonden brief in reactie op het opiniestuk van Yvonne Schoolmeesters (NRC, 29 januari 2018). Raphael de Rue onderschrijft haar analyse en benadrukt het belang van Frans en Duits in het beroepsonderwijs: ‘Nederlanders op alle niveaus, zeker die buiten de Randstad komen vaker met Frans- of Duitssprekenden in contact, dan met Engelstaligen en kunnen een extra vreemde taal op school dus best gebruiken.
Maarten Huygen, ‘Engels is minder vanzelfsprekend dan Nederland denkt’ (NRC, 5 februari 2018)
De opstellers van het KNAW-rapport ‘Talen voor Nederland’ pleiten voor een samenhangend talenbeleid. Daarbij wordt de positie van de buurtalen expliciet benoemd: ‘Terwijl onze aanwezigheid in en samenwerking met de omringende landen alleen maar is toegenomen, is de kennis van Frans en Duits, ooit zo vanzelfsprekend, verschrompeld. Het voortgezet onderwijs weet niet precies wat ze nu met de buurtalen aan moet en op de universiteiten kiezen steeds minder eerstejaars een talenstudie, zeker minder Frans en Duits. Deze talen worden in de buurlanden vaak vanzelfsprekend gekozen als omgangstaal, ook met buitenstaanders, waar Nederlanders Engels zouden gebruiken. Er gaapt duidelijk een kloof tussen noodzakelijke en aanwezige talenkennis, en daar moet nodig wat aan gebeuren.
Aleid Truijens, ‘Hoogopgeleid zijn is in Nederland geen garantie meer voor beheersing van vreemde talen’ (De Volkskrant, 3 februari 2018)
Volkskrant-columnist Aleid Truijens reageert met instemming op het manifest Buurtalen. “Ze hebben gelijk, de manifestschrijvers. Maar dat gelijk krijgen ze pas als de noodzaak zich aandient. Waarom zou het Engels, niet langer de taal van één EU-land, altijd EU-voertaal blijven? Frankrijk en Duitsland zijn de grootste landen van de unie. Misschien is Trumpland de komende jaren geen bewonderd gidsland meer. Scholen: spring in dat gat in de markt.”
Romy Beijersbergen, ‘Een goede buur is beter dan een verre vriend’ (journalist.io, 31 januari 2018)
Het tijdschrift van journalistiekstudenten in Groningen interviewt Berrie de Zeeuw, een van de intiatiefnemers van het manifest Buurtalen. Ook vertelt een studente Duits en Pedagogische wetenschappen over de geringe belangstelling van jongeren voor het vak Duits: ‘Dat zou veel meer gestimuleerd moeten worden, bijvoorbeeld door ze mee te nemen naar Duitsland. Studeren in Duitsland is daarnaast ook super goedkoop. Daar denken pubers natuurlijk helemaal niet over na, dus ik snap ook wel dat middelbare scholen er minder de nadruk op leggen. Maar zonde is het wel.
Marc van Oostendorp, ‘Het Engels trekt aan ons allemaal’ (neerlandistiek.nl, 30 januari 2018)
Taalwetenschapper Marc van Oostendorp reageert op het debat over de positie van het Engels in unviersitaire opleidingen. Hij stelt dat deze tendens moet worden gezien in de bredere context van de verengelsing van de Nederlandse samenleving en de marktwerking in het hoger onderwijs. Het gevaar van deze ontwikkeling schuilt volgens Van Oostendorp in een culturele eenzijdigheid die maakt dat we met de rug naar onze Franstalige en Duitstalige buren gaan staan: ‘Niet het Nederlands, onze kennis van vreemde talen is vooralsnog het grootste slachtoffer van verengelsing.
Yvonne Schoolmeesters, ‘Docenten Frans en Duits hebben het gevoel aan een touwtje te bungelen’ (NRC, 29 januari 2018)
Yvonne Schoolmeesters luidt de noodklok met een brief aan onderwijsminister Arie Slob. Zij constateert dat docenten Duits en Frans zich onvoldoende gesteund voelen door de overheid. “Luidt niet het aloude gezegde dat het beter is te investeren in een relatie met je buren dan met verre vrienden? Nadrukkelijk wil ik u vragen vertrouwen te hebben in én uit te spreken naar docenten Duits en Frans, opdat ze kunnen blijven bouwen aan het fundament van een duurzame relatie met onze buren.”
Martine Zuidweg, ‘Manifest vraagt aandacht voor Frans en Duits op school’ (Vox, 29 januari 2018)
Het magazine van de Radboud Universiteit interviewt hoogleraar Alicia Montoya naar aanleiding van de lancering van het manifest Buurtalen. Zij maakt zich grote zorgen over de teruglopende belangstelling voor het Frans, die zij wijt aan de manier waarop het vak de laatste jaren is uitgekleed. Zij betreurt de eenzijdige focus op het Engels: “Nederland moet beseffen dat de wereld groter is dan alleen de Angelsaksische landen.”
Enith Vlooswijk, ‘Als we niet investeren in de Franse taal, verliezen bedrijven omzet – klopt dat wel? (De Volkskrant, 29 januari 2018)
Naar aanleiding van uitspraken van socioloog van Marjolijn Voogel onderzoekt De Volkskrant of het Nederlandse bedrijfsleven inderdaad schade ondervindt door het gebrek aan talenkennis. Ondernemingsvereniging Evofenedex beschikt niet over recente cijfers om deze claim te onderbouwen en veronderstelt dat Engels in veel gevallen kan volstaan. Volgens twee hoogleraren economie is dat onjuist: de Fransen verwachten in hun eigen taal te worden benaderd.
Marjolijn Voogel, ‘Houd schoolvak Frans in ere en maak het aantrekkelijker’ (Het Reformatorisch Dagblad, 20 januari 2018)
Als brug naar de mediterrane wereld en als alternatief voor de dominante Angelsaksische cultuur zijn Frankrijk en het Frans van belang voor Nederlanders. De aanraking met een vreemde taal en de bijbehorende andere manier van doen is essentieel voor leerlingen die meer dan hun ouders met anderstaligen te maken zullen krijgen.
Ewout van der Knaap, “Als de meeste leerlingen Mein Kampf als bekendste boektitel noemen, is dat illustratief voor het onderwijs” (Trouw, 19 januari 2018)
De Nederlandse reputatie van meertalig land staat onder druk. Leerlingen kiezen niet graag Duits of Frans en het profiel Cultuur en Maatschappij is minder in trek. Volgens universitair docent Ewout van der Knaap kan een grotere aandacht voor literatuur de kwaliteit van de lessen verhogen.
Kim Putters, ‘Stel Franse en Duitse taal weer verplicht, al is het maar een enkel jaar’ (Het Financieele Dagblad, 16 januari 2018)
De directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau stelt dat het een grote vergissing is dat vakken als Duits en Frans steeds vaker buiten het verplichte onderwijsprogramma vallen. Dit over te laten aan de interesse van scholen en scholieren zelf verzaakt het nationale belang. Meer dan Chinees, Russisch of Arabisch zijn onze (buur)talen verbonden met elkaar en onderdeel van onze identiteit.
Irene de Zwaan, “Op middelbare scholen is Frans niet langer en vogue” (De Volkskrant, 12 januari 2018)
Naar aanleiding van het proefschrift van socioloog Marjolijn Voogel bericht de Volkskrant dat de belangstelling van leerlingen voor de Franse taal hard achteruit gaat. Dat is op allerlei manieren te verklaren, maar doet geen recht aan het belang van het Frans. ‘Als we niet investeren in Frans, gaan we keihard omzet verliezen’.
Juurd Eijsvoogel, “Duitsers denken bij Nederlandse bedrijven aan tulpen, tomaten, vlees en kaas” (NRC, 12 december 2017)
Duitsers kennen maar weinig Nederlandse bedrijven, blijkt uit onderzoek van de Nederlandse ambassade in Berlijn. Bedrijven die graag zaken willen doen met de oosterburen, doen er goed aan ook in het Duits te communiceren.
Diede Hoekstra en Inge Franssen, Belgen en Duitsers zijn goud waard voor Zuidoost-Brabant (Eindhovens Dagblad, 27 november 2017)
Duitsers en met name Belgen weten Nederland steeds beter te vinden, maar hotels, restaurants en winkels profiteren daar nog veel te weinig van. Een menukaart in het Duits of Frans is een zeldzaamheid en de kennis in de horeca en detailhandel over de gewoonten en wensen van de Belgen en Duitsers is vaak onder de maat. Kortom, er is nog een wereld te winnen.
René Cuperus, Alle Nederlandse beleidsmakers op Frankrijk-cursus (De Volkskrant, 7 augustus 2017)
Hoe kan het toch zijn dat zo’n massale, langdurige aanwezigheid van Nederlanders in Frankrijk zo weinig impact heeft gehad op de onderlinge verstandhouding tussen die landen? Na de Brexit kan Nederland zich deze lauwe, licht afwijzende houding minder dan ooit veroorloven. Een verscherpte oriÎntatie op Parijs wordt relevanter dan ooit.
Yvonne Schoolmeesters, Geef docenten Frans en Duits kans hun lessen meer inhoud te geven (Trouw, 26 april 2017)
Onze huidige samenleving draagt niet uit dat kennis van de talen en culturen van de twee grootste Europese landen van veel waarde is. Docenten zouden de ruimte moeten krijgen om veel meer aandacht aan literatuur en cultuur te besteden. Wie twijfelt aan de relevantie van de Franse en Duitse taal en cultuur verwaarloost onze gemeenschappelijke geschiedenis en heeft weinig vertrouwen in een gezamenlijke toekomst voor Europa.
Maarten Asscher, Nederland en het Frans (Het Financieele Dagblad, 12 november 2016)
Frans is in de wereld sterk terrein aan het winnen. Volgens voorspellingen van de Verenigde Naties zal de taal in 2050 bijna een miljard sprekers kennen. Het belang van de Franse taal gaat niet louter om zeven eeuwen cultuurgeschiedenis of om de hedendaagse contacten met Parijs, maar ook om de toekomstige politieke, economische en culturele positie van Nederland op het wereldtoneel.
Leonie Breebaart, Franse woordjes (Trouw, 20 januari 2016)
Het is van belang dat minstens alle havisten en vwoíers een paar jaar geconfronteerd worden met Franse en/of Duitse woordjes. Hoe de wereld er in 2032 ook uit zal zien, Nederland zal dan ook nog liggen naast de Duitstalige en vlak boven de Franstalige wereld.
Ton Janssen, Duits is meer dan een taal (Eindhovens Dagblad, 30 januari 2016)
De voorzitter van de vereniging van lerarenopleiders Duits spreekt zijn bezorgdheid uit naar aanleiding van het het rapport ‘Platform onderwijs2032’, waarin gesteld wordt dat de verplichte tweede vreemde taal kan worden afgeschaft. Ook het lerarentekort is problematisch. Het is essentieel dat leerlingen op jonge leeftijd kennismaken met de taal en de cultuur van Duitsland. De overheid zou maatregelen moeten nemen om het tij te keren.
Ewout van der Knaap, ‘Zonder Frans of Duits telt Nederland niet mee’ (De Volkskrant, 26 januari 2016)
De voorzitter van de Vereniging van Germanisten aan Nederlandse universiteiten vindt dat leerlingen naast het Engels een tweede vreemde taal moeten leren. Hij verzet zich tegen het advies van Platform Onderwijs2032 dat deze verplichting wil loslaten. Het is een misrekening om te denken dat mensen hun talenkennis later kunnen bijspijkeren als de arbeidsmarkt daarom vraagt. Het decimeren van het talenonderwijs betekent dat Nederland zijn positie in Europa niet serieus neemt.
Yvonne Schoolmeesters, Zonder Duits en Frans redt Nederland het niet (De Volkskrant, 14 april 2015)
Docenten Duits en Frans zijn op veel scholen verwikkeld in een concurrentiestrijd om het aantal lesuren of zelfs om het voortbestaan van hun vak. Beide partijen vragen aandacht voor het economisch belang van hun vak, maar laten we niet eenzijdig daarop focussen. Taallessen draaien vooral ook om het leren kennen van de rijke culturen van onze buurlanden. “Zo kan liefde voor taal gedijen en ontstaat bij jonge mensen zelfvertrouwen om zich vrijelijk te bewegen in Europa. Dan vinden zij als vanzelf de weg naar het bedrijfsleven.”
Marjolijn Voogel, Franse taal is exotisch genoeg voor X-factor (Trouw, 27 maart 2015)
Zoveel handelspartners spreken Frans. Socioloog Marjolijn Voogel begrijpt daarom niet waarom scholen besluiten deze taal als vak af te schaffen. Doordat een goede kennis van het Frans steeds uitzonderlijker wordt, geldt die als een X-factor. Redenen om leerlingen in het voortgezet onderwijs de kans te blijven bieden Frans te leren.
Kim Putters, Nederlands en Engels niet voldoende (Het Financieele Dagblad, 13 oktober 2015)
Volgens de directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau moet het in een moderne samenleving gaan over meertaligheid, niet enkel over tweetaligheid. Beheersing van alleen het Engels is niet voldoende. Duits en Frans zijn in de grensregioís cruciaal om elkaar goed te begrijpen.
Olivier van Beemen, Taal met een grote toekomst (Elsevier, 17 mei 2014)
Volgens onderzoekers kan Frans rond 2050 de meest gesproken taal op aarde zijn. Het aantal Franstaligen ter wereld zal fors toenemen en mogelijk verdrievoudigen, terwijl grote talen als Chinees en Spaans waarschijnlijk stagneren.
Ariejan Korteweg, Het wordt tijd om Frankrijk weer te omarmen (De Volkskrant, 20 januari 2014)
Op economisch gebied zijn Nederland en Frankrijk met dikke kabels aan elkaar geklonken. Frankrijk is onze op twee na grootste exportbestemming en zevende leverancier. Kennis van het Frans is daarom van groot belang en het wordt tijd om Frankrijk weer te omarmen.
Harry Welters, ‘Stel Duits en Frans verplicht in Nederlandse grensregio’s’ (De Volkskrant, 28 april 2014)
Duits en Frans moeten zo snel mogelijk weer verplichte leerstof worden, minimaal in het voorgezet onderwijs. Het zal problemen geven, maar toch doorzetten want taalkennis faciliteert de omgang met de buren. Engels blijkt daarvoor geen echt doelmatige vluchtroute.
